Hà Nội: Độc đáo nét văn hóa chợ truyền thống

Thứ năm - 21/05/2020 05:01
Chợ không chỉ có chức năng cơ bản là nơi trao đổi hàng hóa, hoạt động thương mại. Chợ Hà Nội còn là nơi gặp gỡ, giao lưu, ít nhiều mang màu sắc văn hóa và lưu giữ được cái hồn cốt truyền thống của mình. Người dận đi chợ không phải vì nhu cầu mua thứ gì đó mà đôi khi chỉ để được sống trong không khí chợ, để được ngấm trong mình một nét văn hóa chợ rất đặc trưng của Thăng Long xưa và Hà Nội nay.
Chợ Đồng Xuân một thời xưa cũ
Chợ Đồng Xuân một thời xưa cũ
Chợ ở Thăng Long xưa xuất hiện từ rất sớm. Trong “Lịch triều hiến chương loại chí”, Phan Huy Chú đã kể ra 8 chợ ở Thăng Long gồm: Chợ Cửa Đông, chợ Cửa Nam, chợ Huyện, chợ Đình Ngang, chợ Bà Đá, chợ Văn Cử, chợ Bác Cử và chợ Ong Nước. Đến thế kỉ XIX, sách “Đại Nam nhất thống chí” do Quốc sử quán biên soạn dưới triều vua Tự Đức ghi thêm: Chợ Mới (tương ứng với phố Hàng Chiếu), chợ Đông Thành (tương ứng với phố Hàng Vải - Hàng Gà), chợ Yên Thọ (Ô Cầu Dền), chợ Yên Thái (Bưởi).
CHO BUOI XUA
Những phiên chợ Bưởi xưa mang đậm bản sắc văn hoá của người Việt
 

Từ xa xưa, bao quanh và đan xen vào giữa các phố phường Hà Nội là một mạng lưới chợ vô cùng đa dạng. Lâu đời nhất trong số đó là chợ Đồng Xuân, xưa có tên là chợ Mới. Năm 1889, khi người Pháp kiên cố hóa khu chợ bằng gạch và khung sắt, chợ Mới được đổi tên thành chợ Đồng Xuân. Trong tiểu thuyết Hà Nội 36 phố phường của nhà văn Thạch Lam có câu: Tất cả của ngon vật lạ các nơiđềuđem đến đây, để hiến cho sự thưởng thức sành sỏi của người Hà Nội.
 

Chợ Đồng Xuân là chợ lớn nhất của Thủ đô theo như câu hát của bài xẩm Vui nhất có chợ Đồng Xuân: Hà Nội như động tiên sa. Sáu giờ, tắt hết đèn xa đèn gần. Vui nhất có chợ Đồng Xuân, mùa nào thức nấy, xa gần đến mua...
 

CHO DONG XUAN 5
Chợ Đồng Xuân xưa.

Bây giờ, chợ Đồng Xuân đã có nhiều đổi khác. Ngoại trừ kiến trúc mặt tiền gần như giữ nguyên, bên trong chợ được xây dựng rất hiện đại, chia thành 2 khu lớn, cao 3 tầng. Vòm chợ có không gian thoáng rộng, xung quanh là các quầy hàng san sát. Hàng hóa ở chợ Đồng Xuân giờ cũng khác xưa rất nhiều, có những loại mất đi, có những loại thêm vào nhưng vẫn xứng với danh tiếng của một chợ đầu mối lớn, nơi tiếp nhận hàng đến và đi các tỉnh xa.
 

Thời đó, phía sau chợ Đồng Xuân có nhiều hàng bán hoa, cây cảnh và chim thú - là nơi mà đám thiếu niên chúng tôi thường nấn ná ở đó lâu nhất. Đi chợ Đồng Xuân, đến chỗ này, khách như bị đi lạc vào vườn chim lớn với đủ âm thanh trầm bổng. Ngày nay, có lẽ vì mật độ người mua bán đông đúc và nhu cầu xã hội cũng đã khác nên dãy hàng này không còn đông như ngày xưa.
 

CHO DONG XUAN 8
Chợ Đồng Xuân thập niên 1950.

Các chợ trung tâm ở Hà Nội cũ như chợ Đồng Xuân, chợ Mơ, chợ Hôm... đều là những chợ có lịch sử từ rất xa xưa. Riêng với chợ Hôm, vào mùa đông năm 1946, khu chợ này là một trong những chiến trường ác liệt nhất, nơi các chiến sĩ tự vệ Liên khu I đã kiên cường chống trả các đợt tấn công của quân đội viễn chinh Pháp. Gần 70 năm trôi qua, trải qua thêm một cuộc binh lửa, chợ Hôm - Đức Viên (sáp nhập...) đã có được diện mạo hiện đại như ngày hôm nay.
 

Chợ nằm trên địa bàn phường Ngô Thì Nhậm, quận Hai Bà Trưng, được thành phố xếp loại là 1 trong 9 chợ loại I của Hà Nội, nổi tiếng về sự cung ứng các mặt hàng thực phẩm tươi sống và rau quả. Tại tầng 1 của chợ Hôm là các quầy hàng rau quả và thực phẩm tươi sống với đủ sắc màu tươi rói, đầy sức chào mời các bà nội trợ. Không ngẫu nhiên mà chợ Hôm lại nổi tiếng bởi ở đây có cả một truyền thống buôn bán kinh doanh đã hình thành và được gìn giữ qua nhiều năm tháng. Hơn 500 hộ kinh doanh, từ những người có vốn lớn buôn bán to đến những người vốn ít chỉ đủ bán hàng lá hoặc quà bánh.
 

Cho Hom Duc Vien CHUAN
Một góc chợ Hôm - Đức Viên.

Trong số các chợ nổi tiếng của Hà Nội có chợ Bưởi (vùng Kẻ Bưởi, nay thuộc quận Tây Hồ), là một trong những chợ cổ nhất Hà Nội vẫn duy trì hình thức họp chợ phiên. Ca dao có câu: “Chợ Bưởi một tháng sáu phiên. Ngày tư, ngày chín cho duyên đèo bòng", tức là chợ họp vào các ngày 4, 9, 14, 19, 24, 29 âm lịch hàng tháng. Gốc đề cổ thụ ở góc đường Thụy Khuê - Lạc Long Quân là nhân chứng cho những phiên chợ đặc biệt ấy. Theo lời những người ở đây kể lại, xưa gốc cây này là nơi cột trâu, bò, nhất là phiên chợ đại gia súc cuối năm, trâu, bò được cột thành từng đàn cho người mua lựa chọn, dù làm thịt ăn Tết hay mua nuôi cũng sẽ gặp nhiều may mắn trong phiên chợ cuối năm này.
 

Ngày nay, chợ phiên Bưởi đã biến đổi nhiều so với trước nhưng những ai có nhu cầu mua cây cảnh, hạt giống rau, chó, mèo, chim... vẫn tìm đến nơi này. Vào các ngày phiên, cứ tầm 6 giờ sáng là người ta rục rịch mang hàng ra đây bày la liệt trên vỉa hè. Các hàng cây cảnh là nhiều nhất, rồi chó mèo, chim cảnh, cá cảnh… Cánh bán chậu trồng cây cảnh thì chiếm cho mình những đoạn vỉa hè to nhất, rộng nhất để bày hàng… Cứ thế, chợ rộn rã, lao xao đến giữa trưa thì tan, người chơi chợ về nhà, còn cánh bán hàng thì đủng đỉnh dọn dẹp đến tối mịt.

Từ khi đất nước bước vào thời kì đổi mới, phát triển kinh tế thị trường, chợ Hà Nội đã có những thay đổi rất nhanh và kịp thích nghi với thời cuộc. Với những chợ trung tâm Hà Nội cũ vốn được hình thành từ xa xưa, nhiều chợ đã gần như không còn nữa, nhiều chợ biến thành siêu thị và nhiều chợ giữ nguyên công năng, được xây mới trên nền đất cũ. Dù thế nào thì những chợ cũ ấy vẫn luôn tồn tại trong tâm trí của người Hà Nội.

Nguồn tin: Tổng hợp

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Mã bảo mật   
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây